2009
Baszta tatarska

Koniec marca 2009 r. to przede wszystkim sprawa przyszłości grobowca mułły czyli tzw. baszty tatarskiej. Kwestia ta została szeroko omówiona na posiedzeniu zarządu Forum Młodych Ludowców. W spotkaniu wzięli udział również, oprócz przedstawicieli stowarzyszenia, starosta powiatu sochaczewskiego Tadeusz Koryś, wraz z dyrektorem Wydziału Promocji Kultury Sportu i Turystyki Marcinem Podsędkiem. Przypomnijmy, że baszta znajduje się na terenie Zespołu Szkół Ogólnokształcących, a więc podlega administracji starostwa.

Baszta, a właściwie jej ruina jest pozostałością po cmentarzu muzułmańskim, który funkcjonował w Sochaczewie przez kilkadziesiąt lat w XIX w. Obiekt jest grobowcem duchownego islamskiego-mułły (imama), będącego zapewne czołową postacią lokalnej muzułamńskiej wspólnoty. Od II połowy XIX w., nekropolia zaczęła popadać w ruinę. Do dziś nie pozostał żaden widoczny ślad po nagrobkach, zaś otoczenie i stan zabytku są katastrofalne. Z naszego rekonesansu wynika, że grobowiec jest unikatowym tego typu obiektem w skali kraju i jeżeli mamy poważnie myśleć o jego ratowaniu, to mamy już teraz praktycznie ostatnią szansę. W tym celu nawiązaliśmy współpracę z Mahmudem Taha Żukiem - naczelnym Imamem Stowarzyszenia Jedności Muzułmańskiej. Wierna rekonstrukcja obiektu jest z pewnością możliwa. W wypadku powodzenia akcji Imam obiecał objęcie opieką duchową grobowca, a także zakup i wmurowanie tablicy z inskrypcją zaczerpniętą z Koranu, która dawniej znajdowała się w ścianie baszty.

Według Stowarzyszenia, w dość niedługiej perspektywie czasowej, zupełnie możliwe jest przy pomocy środków zewnętrznych zaaranżowanie trasy turystycznej pod nazwą „Cmentarze Ziemi Sochaczewskiej”, której odbudowany grobowiec mułły wraz z uporządkowanym cmentarzem muzułmańskim (konieczne byłoby usunięcie nieczynnego basenu) byłby ważnym elementem. W skład takiej trasy, opatrzonej folderem i oznakowaniem wchodzić powinny cmentarze: muzułmański w Sochaczewie, żydowski w Sochaczewie, parafialny rzymsko-katolicki przy ul. Traugutta, cmentarze olenderskie ziemi sochaczewskiej. W ramy szlaku można byłoby włączyć również cmentarze wojskowe.

Dzień zabytków

18 kwietnia w większości krajów świata od 1983 roku obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków. W obchody włączyło się również Stowarzyszenie „Nasz Zamek”. Przed siedzibą Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą zorganizowaliśmy prezentację 3 wyjątkowych, zabytkowych obiektów z terenu naszego miasta - dawnego ratusza - magistratu, ruin zamku książąt mazowieckich oraz grobowca Mułły.

W ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą w Sochaczewie wraz z Urzędem Gminy w Młodzieszynie, podjęło się także zorganizowania akcji społecznej w zakresie porządkowania zabytkowych cmentarzy Wojska Polskiego z okresu walk we wrześniu 1939 roku. Do działań zmobilizowano członków Muzealnej Grupy Rekonstrukcji Historycznej im. II batalionu 18 pułku piechoty, Stowarzyszenia na Rzecz Historycznej Odbudowy Zamku „Nasz Zamek”, „Zebra” Off- Road Sochaczew Club, OSP Budy Stare oraz społeczność lokalną.

Studencki konkurs na zagospodarowanie otoczenia Placu Kościuszki

24 kwietnia bieżącego roku rozstrzygnięty został studencki konkurs na zagospodarowanie otoczenia Placu Kościuszki. Po zeszłorocznym konkursie na zagospodarowanie wzgórza zamkowego władze miasta wraz z Zakładem Konserwacji Zabytków Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą oraz Delegaturą Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Płocku zdecydowały się kontynuować współpracę i w tym roku zająć się kolejną tematyką związaną z Sochaczewem. Tym razem studenci mieli za zadanie zaprojektować kwartały zabudowy związanej z południową i północną pierzeją Starego Rynku w Sochaczewie, które to uległy zniszczeniu podczas II wojny światowej i do dziś nie zostały odbudowane (częściowo istnieje pierzeja północna). Podobnie jak w zeszłym roku ważną rolę w organizacji i przebiegu konkursu odegrał sochaczewianin, a zarazem pracownik naukowy Politechniki Warszawskiej dr Cezary Głuszek.

Wizualizacje zamku

Udało się ukończyć nowe wizualizacje sochaczewskiego zamku. Ich autorem jest Łukasz Wojtczak - grafik współpracujący ze Stowarzyszeniem „Nasz Zamek”. Wizje są efektem prac, w których brał historyk i badacz dziejów warowni Łukasz Popowski, archeolog i historyk architektury mgr inż Wojciech Wasiak oraz archeolog i historyk architektury mgr inż Katarzyna Badowska. Wizualizacje pozytywnie ocenił przedstawiciel płockiej delegatury Urzędu Konserwatorskiego - Andrzej Tucholski. Zachęcamy do obejrzenia pełnej wizualizacji obiektu, która dostępna jest na naszej stronie w zakładce "Wizje zamku".

Dni Sochaczewa

W sobotę 13 i w niedzielę 14 czerwca, w trakcie Dni Sochaczewa odbyła się plenerowa ekspozycja Stowarzyszenia „Nasz Zamek”. Tym razem w ramach współpracy z Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą umiejscowiliśmy nasz namiot przed siedzibą tegoż. Postanowiliśmy położyć główny nacisk na prezentację i promowanie nowych wizualizacji zamkowych (aż 4 na 9 antyram dotyczyło tej tematyki). Niewiele mniej ważnym zagadnieniem była akcja „Ratujmy nasze zabytki” z motywem przewodnim „baszty tatarskiej” oraz budynku dawnego ratusza. Ekspozycja pionowa uzupełniona była jak zwykle materiałami promocyjnymi i merytorycznymi w postaci wizytówek, ulotek i folderów Stowarzyszenia.

Niestety, z racji niesprzyjającej aury sobotnia ekspozycja spotkała się ze słabą frekwencją. Ciekawym wydarzeniem tego dnia była za to wizyta burmistrzów Bogumiła Czubackiego oraz Jerzego Żelichowskiego, podczas której skonsultowaliśmy bieżącą problematykę związaną z kwestią odbudowy grobowca mułły oraz zagadnieniem projektu zabezpieczenia wzgórza i murów zamkowych. Przy okazji ekspozycji reklamowaliśmy bardzo ciekawą inicjatywę pod nazwą "Sochaczewskie Dorożki", organizowaną przez zaprzyjaźnione Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Nad Bzurą. Projekt realizowany był na ulicy Wąskiej, na dawnym postoju dorożek, a za zadanie miał przybliżyć historię sochaczewskich dorożkarzy oraz okolic dzisiejszego Placu Armii Ludowej (dawnego Nowego Rynku). Wiele osób tego dnia skorzystało z możliwości darmowego przejazdu dorożką oferowanego przez organizację. Nasza wystawa spotkała się z zainteresowaniem lokalnych mediów.

W niedzielę nastąpiła diametralna zmiana pogody, co zaowocowało największą dotychczas frekwencją. Mieszkańcy z zaciekawieniem i aprobatą oglądali nowo przygotowane wizje odbudowy zamku, szeroko konsultując z nami wszelkie swoje spostrzeżenia i znaki zapytania. Skutecznie udało nam się również zwrócić ich uwagę na zagadnienie odbudowy reliktów grobowca mułły. Ważnym akcentem niedzielnego przedpołudnia było przybycie na nasze stoisko współpracującego ze Stowarzyszeniem w kwestii wspomnianej „baszty tatarskiej” Naczelnego Imama Stowarzyszenia Jedności Muzułmańskiej Mahmuda Taha Żuka. Wraz z nim przyjechał przewodniczący Koła Tradycji Wojskowej Generała Stanisława Bułak Bałachowicza, wnuk tegoż Stanisław Maciej Bułak Bałachowicz. Staraliśmy się również promować założoną na zapleczu Muzeum wioskę średniowieczną, gdzie odbywały się pokazy walk rycerskich prezentowanych przez współpracujące z nami „Księstwo Draconii Czarnej”.

Upamiętnienie Łukasza Cieplińskiego

Sprawa ta rozpoczęła się jeszcze w ubiegłym roku. Skontaktowała się z nami Jolanta Zalewska z prośbą o zajęcie się sprawą upamiętnienia, lokalnego rozpropagowania zasług i życiorysu, a ostatecznie uhonorowania podpułkownika Łukasza Cieplińskiego - mało znanego bohatera Bitwy nad Bzurą. Do działania zainspirowała ją książka Elżbiety Jakimek-Zapart (historyka krakowskiego IPN-u) pod tytułem „Nie mogłem inaczej żyć. Grypsy Łukasza Cieplińskiego z celi śmierci”.

Łukasz Ciepliński wyróżnił się znacznie w Bitwie nad Bzurą, kiedy w walkach pod Witkowicami z działka przeciwpancernego zniszczył samodzielnie 6 lub 8 czołgów niemieckich, za co według różnych źródeł został odznaczony przez gen. Tadeusza Kutrzebę Orderem Virtuti Militari V klasy oraz awansowany do stopnia porucznika. Brał udział w obronie stolicy. Podczas okupacji był niezwykle zaangażowany w działalność konspiracyjną. Po wojnie mianowano go ostatnim Prezesem WIN-u. 28 listopada 1947 r. został aresztowany w Katowicach przez funkcjonariuszy UB. Brutalne śledztwo ppłk. Cieplińskiego i jego współpracowników trwało aż 3 lata i było prowadzone pod bezpośrednim nadzorem NKWD. Rozprawa odbyła się w październiku 1950 r. przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie. Łukasz Ciepliński został skazany na 5-krotną karę śmierci oraz 30 lat więzienia. Zabito go strzałem w tył głowy 1 marca 1951 r. w Warszawie. Do dziś nie odnaleziono ciała - posiada on jedynie grób symboliczny. Zachowały się jego grypsy więzienne, w których we wzruszających słowach zwracał się do najbliższej rodziny-żony i syna. Był odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Walecznych oraz 3 maja 2007 r. przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Orderem Orła Białego. Tablice upamiętniające Cieplińskiego znajdują się w rodzinnym Kwilczu i Rzeszowie. Jest patronem Szkoły Podstawowej nr 28 w Rzeszowie. Jego nazwiskiem nazwano też jedną z ulic Rzeszowa.

9 czerwca w Urzędzie Gminy Młodzieszyn doszło do spotkania Jakuba Wojewody – historyka MZSiPBNB oraz Łukasza Popowskiego z wójt Joanną Szymańską. Celem spotkania była propozycja uhonorowania bohaterstwa podpułkownika Łukasza Cieplińskiego tablicą umiejscowioną przy pomniku w Witkowicach, upamiętniającym przeprawę wojsk polskich przez Bzurę w 1939 r. Działanie takie nosiłoby również znamiona przywracania pamięci o tzw. Żołnierzach Wyklętych (określenie żołnierzy podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, stawiających opór zbrojny próbie sowietyzacji Polski i podporządkowania jej ZSRR w latach 1944-1963). Wójt zaaprobowała nasz pomysł i postanowiła włączyć go w jubileuszowe obchody 70-tej rocznicy Bitwy nad Bzurą w gminie Młodzieszyn. Żeby właściwie zaaranżować uroczystość i niczego nie pominąć postanowiliśmy zaproponować współpracę przy jej organizacji autorce wspominanej powyżej publikacji o Cieplińskim-Elżbiecie Jakimek-Zapart, która po nawiązaniu kontaktu przyjęła propozycję włączenia się w obchody.

Rajd Grunwaldzki

W 599. rocznicę Bitwy pod Grunwaldem Kwatera Główna Związku Harcerstwa Polskiego przy współpracy wielu instytucji publicznych i pozarządowych zorganizowała Rajd Grunwaldzki. Start szóstej, rowerowej trasy rajdu miał początek w Sochaczewie. Organizacji pobytu uczestników rowerowej części rajdu na terenie powiatu sochaczewskiego podjęły się Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Nad Bzurą, Stowarzyszenie na Rzecz Historycznej Odbudowy Zamku w Sochaczewie „Nasz Zamek” oraz Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy Nad Bzurą. Trasa rajdu związana była z Grunwaldzkim Szlakiem Władysława Jagiełły, a więc przygotowane dla uczestników rajdu atrakcje połączono z historią Ziemi Sochaczewskiej, mającej konotacje z wydarzeniami 1410 roku.

Rajd na Grunwaldzkim Szlaku Władysława Jagiełły odbywał się w dniach 9-13 lipca 2009 r. na pięciu trasach pieszych i jednej rowerowej. Impreza była częścią obchodów 599. rocznicy Bitwy pod Grunwaldem.

Projekt zabezpieczenia wzgórza zamkowego

Ten kluczowy dokument gotowy jest od końca marca 2009 r. Został on przygotowany na zlecenie Urzędu Miasta przez firmę Ove Arup & Partners International Limited, Oddział w Polsce przy opiniotwórczej współpracy kadry Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (uczestniczył m.in. dr J. Głuszek), płockiej Delegatury Urzędu Konserwatorskiego, Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą oraz Stowarzyszenia na Rzecz Historycznej Odbudowy Zamku w Sochaczewie „Nasz Zamek”. Projekt został oparty o kilka wizji lokalnych odbytych na obiekcie od października 2008 do lutego 2009 r., a także liczne inwentaryzacje oraz ekspertyzy. Szczególnie przydatne autorom projektu okazały się sprawozdania z ostatnich dwóch sezonów badań archeologicznych (dostarczone przez naszą organizację), ekspertyzy K. Kamińskiego oraz W. Świerada określające aktualny stan techniczny murów oraz prezentujące dzisiejszy obraz szczegółów statyki wzgórza zamkowego, a nade wszystko inwentaryzacja budowlana obiektu, czyli de facto niezrealizowany, projekt zabezpieczenia ruin zamku wykonany w 1968 r., w ramach Zespołu do Badań nad Polskim Średniowieczem przez jego pierwszą badaczkę M. Brykowską. Swoistą nowością były przeprowadzone na zlecenie projektanta, dostarczające niezbędne do dokumentacji dane, badania geotechniczne wzgórza zamkowego.

Należy z całą mocą podkreślić, że powstanie niniejszego projektu jest z pewnością najważniejszym w 2009 roku, a może i od początku naszej działalności dla zamku wydarzeniem. Umożliwi szybkie podjęcie działań ratunkowych dla mogącego obsunąć się w każdej chwili wzgórza oraz bardzo nadwątlonych murów. Aby w ogóle móc myśleć o odbudowie obiektu należały przecież w pierwszej kolejności podjąć się zabezpieczenia zagrożonego zabytku. W samych zapisach projektowych ewentualna odbudowa została zresztą uwzględniona. Udało się to uzyskać w toku zeszłorocznych konsultacji z władzami miasta, firmą Arup i Konserwatorem. Zabezpieczenia skarp zostały zaprojektowanie ze znaczną nadwyżką wytrzymałości - tak, aby były w stanie unieść ciężar przyszłej kubatury (odbudowy). Projekt jest swoistym podsumowaniem naszej 3 - letniej lobbystycznej działalności w dziedzinie zamku sochaczewskiego - traktujemy go jako ewidentny sukces, którego czujemy się współtwórcami. Cieszymy się, że zainspirowanie do działania różnych podmiotów, przyniosło szansę na ratunek dla rozpadającego się zabytku, a być może nawet na coś znacznie więcej.

Rekonstrukcja Bitwy nad Bzurą i ppamiętnienie Łukasza Cieplińskiego, Młodzieszyn-Brochów

We współpracy z Gminą Młodzieszyn oraz Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą postanowiliśmy upamiętnić epizod Łukasza Cieplińskiego związany z bitwą nad Bzurą, kiedy to w walkach pod Witkowicami z działka przeciwpancernego zniszczył on samodzielnie 8 czołgów niemieckich, za co według różnych źródeł został odznaczony przez gen. Tadeusza Kutrzebę Orderem Virtuti Militari V klasy oraz awansowany do stopnia porucznika. Do współpracy przy organizacji obchodów zaprosiliśmy autorkę publikacji o podpułkowniku, historyka krakowskiego IPN-u Elżbietę Jakimek-Zapart. Przedsięwzięcie było głównym punktem obchodów 70-cio lecia bitwy nad Bzurą w gminie Młodzieszyn. Program obejmował:

- Widowisko historyczne pt. „Pogromca Czołgów”- krótka inscenizacja w sposób symboliczny rekonstruująca czyn Łukasza Cieplińskiego (MGRH II/18 pp, GRH „AA7”),

- Odczyt dotyczący biografii Śp. ppłk. Łukasza Cieplińskiego-przedstawi Elżbieta Jakimek-Zapart, IPN Kraków,

- Odsłonięcie tablicy poświęconej pamięci Śp. ppłk. Łukasza Cieplińskiego,

- Poświęcenie tablicy,

- Przyrzeczenie harcerskie (KH ZHP Sochaczew, 14 DH im. 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich),

- Modlitwa za poległych.

W dzień właściwej rekonstrukcji prezentowaliśmy naszą plenerową ekspozycję, jak co roku przy „polu bitwy”- w okolicach Brochowa. Zgodnie z tegoroczną tendencją, na wystawie położyliśmy nacisk na prezentację i promowanie nowych wizualizacji zamkowych oraz na akcję „Ratujmy nasze zabytki”, z motywem przewodnim „baszty tatarskiej”. Jedna tablica prezentowała również życiorys i dokonania podpułkownika Łukasza Cieplińskiego. Jak zwykle na naszym stoisku dostępne były materiały promocyjne i merytoryczne „Naszego Zamku”. Udało się nam również nawiązać kontakt ze Stowarzyszeniem Motocyklistów Sochaczewskich, które w ostatnim czasie w tak udany sposób zajmuje się zagospodarowaniem i przywróceniem do życia sochaczewskiej przystani. Dzięki pomocy Prezesa Stowarzyszenia e-Sochaczew.pl Marcina Ryńskiego doszło do półgodzinnego wywiadu dla Pierwszego Programu Polskiego Radia, w którym mięliśmy okazję zaprezentować różne aspekty naszej działalności, sukcesy oraz problemy na przyszłość.

Agnieszka Poryszewska



© 2015 naszzamek.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie zdjęć i treści zawartych na stronie bez zgody właścicieli praw autorskich zabronione.