Zamek 2006

Prace archeologiczne na Wzgórzu Zamkowym w Sochaczewie odbyły się w dniach 3 - 28 lipca 2006 r., pod kierownictwem prof. Leszka Kajzera, mgr Aleksandra Andrzejewskiego i mgr Tomasza Olszackiego, pracowników Katedry Archeologii Historycznej Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego. Wykopaliska odbywały się w formule studenckiej (eksploracja oraz dokumentacja wykonywana była, w ramach praktyk, przez 15 studentów archeologii). Pomysłodawcą oraz inicjatorem badań był student historii Uniwersytetu Łódzkiego, badacz dziejów Zamku, a jednocześnie sochaczewianin Łukasz Popowski. Kampania finansowana była przez Gminę Miasto Sochaczew. Ekipa badawcza zakwaterowana została w internacie przy Zespole Szkół Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego w Sochaczewie.

Plan wykopów archeologicznych w 2006 r.


Łukasz Popowski przed badaniami wykonał kwerendę archiwalną (m.in. w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie), podczas której  udało się odszukać kilkadziesiąt stron nieznanych rękopisów, dotyczących dziejów warowni. Wnioski płynące z analizy źródeł pisanych oraz dotychczas odbytych na stanowisku badań archeologicznych (1956, 1966, 1975-77) w pozwoliły Popowskiemu zaproponować rozmieszczenie kilku wykopów archeologicznych tego sezonu. W założeniach do badań oprócz weryfikacji starszych ustaleń, planowano również podjąć próbę odpowiedzi na kilka kluczowych pytań, dotyczących przemian architektonicznych obiektu:

  • weryfikacja formy późnośredniowiecznej wieży północnej (zrealizowano w 2013 r.);
  • weryfikacja późnośredniowiecznych/nowożytnych kurtyn Zamku od strony północnej, północno-wschodniej i wschodniej (zrealizowano w 2007, 2011, 2012 i 2013 r.);
  • weryfikacja pozostałości i dotychczasowego datowania najstarszego osadnictwa na Wzgórzu Zamkowym (zrealizowano w 2007 r., 2011 i 2012 r.);
  • weryfikacja pozostałości po późnośredniowiecznej/nowożytnej bramie do Zamku oraz po drewnianym moście (zrealizowano w 2006, 2007, 2011, 2012 i 2013 r.).


9 maja 2005 r. - pierwsze spotkanie ws. organizacji badań archeologicznych na Wzgórzu Zamkowym w Sochaczewie, od lewej: Aleksander Andrzejewski (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego), Tomasz Karolak (Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą w Sochaczewie, Stowarzyszenie "Nasz Zamek"), Łukasz Popowski (Stowarzyszenie "Nasz Zamek"), prof. Leszek Kajzer (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego), Bogumił Czubacki (burmistrz Miasta Sochaczew), Maciej Wojewoda (dyr. Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą w Sochaczewie).


Wyniki przygotowawczych (względem planowanych badań archeologicznych) ekspertyz, dotyczących statyki Wzgórza, ograniczyły możliwość zakładania wykopów archeologicznych do wschodniej, centralnej i południowej części plateau. Wedle przypuszczeń Łukasza Popowskiego brama do zamku nowożytnego, a być może również późnośredniowiecznego znajdować się mogła od wschodu. W poszukiwaniu tejże, stycznie do ściany wschodniej skrzydła wschodniego XVII-wiecznej rezydencji założony został wykop archeologiczny o numerze 12/2006. Drugi główny wykop kampanii o numerze porządkowym 11/2006 wytyczony został w południowo-wschodnim narożniku Izby Stołowej, pomieszczonej w zachodnim skrzydle Zamku.


Wykop 12/2006 oraz odkrywki architektoniczne. Foto: Dariusz Sitko www.zamki.pl.


W efekcie eksploracji w wykopie nr 12/2006 odkryto zespół 3 kamiennych fundamentów, o nieznanym przeznaczeniu, przewiązanych pod kątem prostym z fundamentem ściany wschodniej skrzydła wschodniego Zamku. Niestety światło wykopu nie objęło całości tej konstrukcji od strony wschodniej (nie udało się dotrzeć do ściany ewentualnie łączącej w/w fundamenty), co narzucało konieczność późniejszej weryfikacji. (wykonano na raty w 2007, 2011 i 2012 r.).

Wykop 12/2006. Foto: Tomasz Olszacki.


W efekcie propozycji Łukasza Popowskiego, celem dalszych poszukiwań przelotu bramnego Zamku nowożytnego, na zachód od wykopu 12/2006 założono kilka odkrywek architektonicznych (numery porządkowe od 13/2006 do 18/2006). W pracach przy eksploracji sondaży razem z Popowskim brali udział lokalni pasjonaci historii, którzy pomagali również przy zbiórce i gromadzeniu wydobytych z wykopów gotyckich wtórników ceglanych, które już w tym samym roku posłużyły do konserwacji murów warowni. Grupa ta po zakończeniu badań archeologicznych założyła Stowarzyszenie "Nasz Zamek".


Wykop 12/2006. Foto: Monika Figut, Echo Powiatu.


W efekcie eksploracji odkrywek odsłonięty został kolejny zespół fundamentów, formalnie związany z kamiennymi reliktami z wykopu 12/2006, a także ze wschodnim skrzydłem Zamku XVII-wiecznego. Dzięki temu odkryciu udało się pozytywnie zweryfikować zakończenie skrzydła wschodniego obiektu od strony północnej. Niejasna okazała się jedynie fragmentarycznie odsłonięta ponad dwumetrowa przerwa w koronie fundamentu ściany wschodniej skrzydła wschodniego, którą można było wstępnie kojarzyć z poszukiwanym przelotem bramnym Zamku (zagadnienie zweryfikowano negatywnie w 2007, 2011, 2012 i 2013 r.).


Wykopaliska 2006 r., od lewej: prof. Leszek Kajzer (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego), Łukasz Popowski (Stowarzyszenie "Nasz Zamek"), Tomasz Olszacki (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego). Foto: Aleksander Andrzejewski.


Wykop 12/2006 został wyeksplorowany do poziomu posadowienia fundamentów Zamku, który znajdował się około 3 metry poniżej powierzchni Wzgórza. Oprócz w/w konstrukcji fundamentowych odnaleziono w nim wiele zabytków kultury materialnej: fragmenty naczyń glinianych z różnych epok, kafle piecowe, gwoździe, szkło i kości zwierzęce.

Wykopaliska 2006 r., zbiórka zabytkowej cegły w celach konserwatorskich (Stowarzyszenie "Nasz Zamek"): Łukasz Popowski.


Drugi główny wykop o numerze porządkowym 11/2006 wyeksplorowany został do głębokości ok. 5,5 metra od poziomu terenu. Grunt rodzimy osiągnięto za pomocą świdra. Zweryfikowano pozytywnie ustalony podczas poprzednich ekspedycji układ i znaczną miąższość gliniastych nawarstwień niwelacyjnych na Wzgórzu. Z uwagi na to fundamenty obiektu założone zostały w gruntach nasypowych, przez co były bardziej podatne na naruszenia statyki (dla przykładu: wydatne spękania w zespole fundamentów odsłoniętych w wykopie nr 12/2006).


Wykopaliska 2006 r., zbiórka zabytkowej cegły w celach konserwatorskich (Stowarzyszenie "Nasz Zamek"): Agnieszka Nowak, Łukasz Popowski.


Za ciekawostkę uznać można odnaleziony w tym wykopie fragment naczynia, które wstępnie wypadałoby zaklasyfikować jako, nienotowaną wcześniej na Mazowszu, ceramikę posthusycką. W wyniku eksploracji w/w jednostki udało się pozytywnie zweryfikować znane z wyników poprzednich archeologicznych ekspedycji, zwęglone pozostałości wczesnośredniowiecznego grodu kasztelańskiego.


Wykopaliska 2006 r., zbiórka zabytkowej cegły w celach konserwatorskich (Stowarzyszenie "Nasz Zamek"): Agnieszka Nowak, Karolina Orlewska, Łukasz Popowski.


W toku wykopalisk z niektórych fundamentów pobrane zostały próbki zaprawy murarskiej, które przekazano do, sfinansowanych przez Gminę Miasto Sochaczew, badań laboratoryjnych metodą radiowęglową. Wyniki miały pomóc w ustaleniu zbliżonej datacji zarówno fundamentów zamkowych (zawierających być może pozostałości Zamku późnośredniowiecznego), jak i reliktów ścian obiektu nowożytnego. Pobrane zostały również próbki zwęglonego drewna z warstw grodowych, aby podjąć próbę ustalenia wieku tego założenia. Niestety wyniki ekspertyz okazały się niejednoznaczne.

Mimo wielu ważkich odkryć w/w sezonu, ustalenia i wnioski okazały się niepełne, co narzuciło konieczność kontynuacji prac w następnych latach. Za niezwykle istotne ówcześnie wydarzenie, uznać należy przede wszystkim udany powrót archeologii po prawie 30 latach na sochaczewskie Wzgórze Zamkowe.



© 2015 naszzamek.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie zdjęć i treści zawartych na stronie bez zgody właścicieli praw autorskich zabronione.